Klaas Jans schaatst van Vierhuizen naar Groningen voor een operatie aan een liesbreuk

 

 

Over Klaas Jans

Het is 1787. De 28-jarige Klaas Jans woont in Midhuizen, destijds een buurtschap op het Hogeland tussen Vierhuizen en Hornhuizen. Klaas Jans is landbouwer en geboren op 26 september 1758 te Vierhuizen [1]. Hij heeft nog een jongere broer, genaamd Jacob Jans (1749-?) [2] en een oudere zus Eike Jans (1751-ca1785) [3].
Zijn ouders zijn Jan Klasens de Cock, geboren 28 maart 1785[4][5], landbouwer op de Warkemaheerd en Alstje Cornelis Dorenbos (ook Doornbosch).


Klaas Jans is getrouwd met Luikje Luies Dijkhuis en volgens het overlijdensregister van haar schoonvader Jan Klasens staat zij daar te boek als ‘landbouwersche’.
Haar schoonvader Jan Klasens overlijdt op de leeftijd van 53 jaar op 18 november 1839 te Vierhuizen, destijds gemeente Ulrum [6].


Klaas Jans is een ijzersterke jongeman, althans dat zeggen de mensen over hem in Midhuizen, maar dan slaat het noodlot toe. Klaas Jans zal het overlijden van zijn vader niet meemaken.

 

 

Klaas Jans doet een wanhoopspoging

Klaas Jans heeft al een hele tijd veel pijn in zijn lies en wil zich eind januari 1787 laten helpen aan  zijn liesbreuk. Vooral omdat Klaas Jans landbouwer is, zal hij tijdens zijn werk veel pijn hebben gehad. Het is nog winter en de vaarten liggen vol met ijs. Hij wil graag van zijn pijn af en weet dat hij alleen in de stad Groningen geholpen kan worden. Hij neemt afscheid van zijn vrouw en kind en schaatst vervolgens met veel moeite en pijn over het Reitdiep helemaal naar de stad Groningen. Dat zijn al gauw enkele tientallen kilometers en dat met een liesbreuk….

 

De ‘breukenmeester’ in Stad kan of wil hem echter niet helpen en dus vertrekt hij onverrichter zake al schaatsend terug naar huis. Bezweet, nat en met veel pijn aan zijn lies komt hij ijskoud weer thuis bij zijn vrouw en hun zoontje. Daar aangekomen gaat hij direct naar bed. Klaas Jan is erg ziek geworden door de lange ijskoude reis naar Groningen. Er worden nog artsen geraadpleegd, maar dat mag niet meer baten, want door alle ellende overlijdt Klaas drie dagen later op 1 februari 1787 op de leeftijd van slechts 28 jaar, 5 maanden en 2 dagen, aldus de tekst op zijn grafzerk bij de kerk in Vierhuizen. Hij laat zijn vrouw Luikje Luies Dijkhuis en een zoontje achter.

 

 

Zijn zerk op het kerkhof
Het hele verhaal staat ook op zijn grafzerk nr. 57 op het kerkhof, bij het kerkje van Vierhuizen. Op 30 september 2021 maakt een fotograaf nog een foto van de zerk, waarvan de tekst slecht leesbaar is [7]. Dankzij Pathuis en Redmer Alma weten we echter precies wat er op de steen staat [8]:

 

Grafsteen van Klaas Jans.
Bron: Online Begraafplaatsen.nl. Kerkhof Vierhuizen bij de kerk. Graf id: 338108.
Fotograaf: onbekend. Het lijkt alsof deze grafsteen over een ander exemplaar is gelegd. De tekst is hier nog duidelijk leesbaar. Zeer waarschijnlijk is de tekst later opnieuw met zwart opnieuw ingevuld.

 

Grafsteen van Klaas Jans.

Dezelfde steen en tekst, maar gefotografeerd in september 2021. Duidelijk is dat de tekst nu niet meer goed leesbaar is. In de loop van een aantal jaren is de zwarte kleur alweer verdwenen. Nummer 57 op de kaart onderaan op deze pagina. Foto: ©Jur Kuipers.

 

Tekst bovenaan de steen

 

TER GEDAGTENISSE VAN DE EERSAAME KLAAS JANS, IN ZYN LEEVEN HUISMAN OP MIDHUISEN ONDER VIERHUISEN, OVERLEEDEN OP DEN 1 FEBRUARI 1787 IN DEN OUDERDOM VAN 28 JAAREN, 5 MAANDEN EN 2 DAGEN, NALAATENDE ZYN WEDU. LUIKTJEN LUES DYKHUIS EN EEN ZOONTJE

 

Het verhaal van Klaas Jans onder aan de steen:

TOEN IK NOG WAS, ZEID MEN VAN MY
GEEN STERKER MENSCH ZIET MEN ALS GY
'T WAS WAARLYK SOO, MAAR MERKT. DAT GOD

MY DEED ONTMOETEN TOT MYN LOT
DAAR 'K MORGENS VAN MYN VROUW EN KIND
HOE STERK GELIEFD EN TEER BEMIND
MYN AFSCHEID NAM, OP SCHAATSEN REED
NA GRUNO'S STAD, DAAR NU NIEUW LEED
MY NU WEER TROF, DOORDIEN EEN BREUK
MY JAAREN LANK VEEL SMART EN KREUK
HEEFT ANGEBRAGT, VERMEESTERD MY
IN DEEZE STAND, WAAROM IK VRY
BY EEN BREUKMEESTER MY BEGAF
MAAR JUIST DIE MAN HAD OP DE PAS
VOOR MY GEEN BAAT, ZOODAT IK DOE
MY DUS BERIED OM NAAR HUIS TOE
OP SCHAATSEN WEER TE RYDEN WOU
IN ZULK EEN STAND IS WAARE ROUW
DIE HYR OP VIEL, IK KWAM ZOO THUIS
DOORNAT GESWEET VAN PYN EN KRUIS
BY MYN GELIEFDE VROUW EN KROOST
DIREKT NA 'T BED, 'K WAS AFGESLOOFT
TERSTOND GEHAALD TWEE ARS OM RAAD
VLYT ANGEWEND, MAAR 'T WAS TE LAAD
WANT ZIET, GEEN KRUID VOOR MY ZY KENDEN
MOEST IK DEN DERDEN DAG TEN ENDEN
MYN LEEFTYD ZYN, DUS BEN IK NET
DE TYNDE DAG IN 'T GRAF GEZET
VANWAAR IK WEER VERYSEN ZAL
VAAR WEL GELIEFDE, LOOFT GOD AL
[9].

 

 

Nadere informatie over de zerk

Grootte van de zerk: (lxbxh) 200 x 71 x 15.
Aard van de zerk: Liggende hardsteen.

 

Grafzerk van Jan Klasen de Cock en Alstje Cornelis Doornbosch.

 

Het graf van zijn vader
Geboortedatum: 28-03-1785. Datum overlijden: 18-11-1838. Echtgeno(o)t(e) van: Alstje Cornelis Doornbosch. Buiten de kerk te Vierhuizen (gem. Het Hogeland). Grafaanduiding: 51. Locatie graf: Buiten de kerk.

 

Grafschrift:
'Ter Gedachtenis van JAN KLASEN DE COCK In leven landbouwer op Warkema- heerd onder Vierhuizen, geboren den 28 Maart 1785, overleden den 18 November 1838. Echtgenoot van ALSTJE CORNELIS DOORNBOSCH, welke met hare kinderen den ijverigen man en vader betreuren'.
Zerk: Liggende steen (hardsteen). Afmetingen zerk: (lxbxh) 200 x86 x15.

 

Toelichting:
Jan Klasen de Cock wordt genoemd op graf 52 van Alstje Cornelis Doornbosch (†1843). Het is mij onduidelijk gebleven waarom Klaas Jans niet Klaas Jans de Cock wordt genoemd op zijn grafsteen. Waarschijnlijk is dat wel zo geweest, maar is dat abusievelijk op zijn grafsteen weggelaten.

 

Iconografie:
Boven het grafschrift bevindt zich een cirkel met vier klaverbladen. De cirkel word omhuld door twee takken met eikenbladeren. Links- en rechtsboven is een vlinder afgebeeld. Onder de cirkel zijn een zeis en een omgekeerde fakkel afgebeeld, hiernaast aan de linkerkant een zandloper en aan de rechterkant een doodskop [10].

 

 

Kaart van de zerken rond de kerk van Vierhuizen

 

 

Kaart met nummers van grafzerken rond de kerk van Vierhuizen. Nummer 57
is het graf van Klaas Jans.

 

De nummers van de graven van zijn echtgenote en van zijn ouders zijn mij onbekend gebleven.

 

Van de familie De Cock liggen
er 5 graven op het kerkhof en van Doornbosch 1, nl. die van Altsje Cornelis Doornbosch, geh. met Jan Klasens de Cock.

 

Van het geslacht Beukema, zoals in dit artikel een paar keer genoemd, liggen er 11 zerken op het kerkhof.

 

 

Noten, bronnen en referenties:

Noten, bronnen en referenties:

Bronnen:
- Naar een idee van Jur Kuipers
- Met dank aan Kees Kugel
- Adolf Pathuis en Redmer Alma, Groninger Gedenkwaardigheden
- RHC GA, Groninger Archieven, AlleGroningers.nl
- Online-Begraafplaatsen.nl

 

 

Noten:

1. Lijst van grafstenen aanwezig op het kerkhof, zoals ontvangen via Jur Kuipers.

2. RHC GA, Doop- en trouwboek 1724-1783, archiefnummer 124, Doop-, trouw- en begraafboeken enz. in de provincie Groningen, kerkelijke gemeente, Vierhuizen, inv.nr 481.

3. RHC GA, Doop- en trouwboek 1724-1783, archiefnummer 124, Doop-, trouw- en begraafboeken enz. in de provincie Groningen, kerkelijke gemeente Vierhuizen, inv.nr. 481. Eilke is getrouwd met Rijpke Beukema; toestemming voor het huwelijk is op 12 april 1782 verkregen te Grote en Kleine Reedschap. Rijpke is 3x getrouwd geweest (Eilke Jans, Hijlken Harms en Martje Willems Faber),
Rypke Jacobs Beukema, is gedoopt te Vierhuizen op 13 november 1743, zoon van Jacob Rypkes Beukema en Martje Jans, gehuwd in 1782 met Eilke Jans, zuster van Klaas Jans de Cock, de vader van Jan Kl. de Cock. In 1786 trouwt Rypke Jacobs Beukema met Hylkje Harms, wier broer Jan Harms de eerste man is van de later met R. Mulder gehuwde Klaaske Klasen Westerhuis. In 1792 trouwt hij met Martje Willems Faber, dochter van de schoolmeester. Hij overlijdt op 25 februari 1818. Rypke Jacobs is in 1808 zetter van de omslag. Zijn boerderij is ‘Klein Midhuizen’, die hij op 25 mei 1782 voor fl. 9.000,- in zijn erfdeel heeft kunnen overnemen. Evenals De Cock is hij geïnteresseerd bij de indijking van de Vierhuizer polder in 1807, waar (de schrijver) Westerhoff in ‘De kwelderkwestie’ de naam noemt van J. Loots, die de boerderij van Rypke Jacobs heeft gekocht.

4. Jan Klasens de Cock is doopsgezind gedoopt op 1 april 1787 te Vierhuizen

5. Jan Klasens de Cock, is gedoopt te Vierhuizen op 1 april 1786, zoon van Klaas Jans en Luiktje Luies Dijkhuis, gehuwd met Alstje Cornelis Doornbosch. Hij overlijdt op 18 november 1839. Klaas Jans, zoon van Eltje Jacobs, heeft een tante Trijntje Jacobs, die de moeder is van Jacob L. Olthof. Een zuster van Klaas Jans is de eerste vrouw van Rypke J. Beukema. Zijn moeder is hertrouwd met Eise Rombertus de Cock, naar wie ook Jan Klasens zich laat noemen. De vrouw van Jan Klasens de Cock is een dochter van Cornelis Jans Doornbosch te Usquert en een zuster van Jan Cornelis Doornbosch te Rasquert. Hij is in 1808 zetter van de omslag en vanaf 1811 zetter van de grondbelasting. Zijn boerderij is de ‘Warkemaheerd’, die afkomstig is van de familie Dijkhuis. Zij wordt hem op 22 mei 1806 toebedeeld voor fl. 35.875,-. De Cock is geïnteresseerd in de inpoldering van de Vierhuizerpolder in 1807, vandaar dat in 1818 zijn bezit op 71 morgen wordt gesteld en 8 morgen kwelder. In 1825 laat hij 13 bunder verkopen bij het Selwerder klooster onder Groningen. Bron: Doopsgezinden Groningen.

6. RHC GA, Overlijdensregister 1839, Vierhuizen, gemeente Ulrum, 18-11-1839, akte nr. 45.

7. Met dank aan Kees Kugel en Jur Kuipers voor de tip.

8. Pathuis, Redmer Alma, Groninger Gedenkwaardigheden

9. Pathuis, Redmer Alma, Groninger Gedenkwaardigheden

10. Kerk-Vierhuizen.nl/algemeen/grafzerken.


 

Deze pagina maakt deel uit van www.nazatendevries.nl. Aan bovenstaande tekst is de uiterste zorgvuldigheid besteed. Desondanks kunnen er best fouten voorkomen. Constateer je fouten en/of heb je vragen, correcties, aanvullingen......... geef die dan even aan mij door via mijn E-mail adres (zie rode balk boven).Wij hebben ons uiterste best gedaan om de auteurs van teksten/citaten en copyrightbepalingen van afbeeldingen te achterhalen. Mocht je rechthebbende zijn en hierover vragen of opmerkingen hebben, neem dan contact op via e-mail. Lees ook de Disclaimer voor méér informatie en laat ook eens een bericht achter in het Gastenboek, dan weet ik waarvoor ik het doe.

Hoogeveen, 26 oktober 2021.
Update: 19 november 2021.
Samenstelling: © Harm Hillinga
.
Menu Artikelen.
Terug naar de HomePage.
Top